Kwas hialuronowy to naturalnie występujący w organizmie związek o silnych właściwościach nawilżających, który odpowiada za utrzymanie optymalnego turgoru komórek oraz ograniczenie utraty wilgoci z tkanek. Substancja ta jest obecna we wszystkich organizmach żywych i najczęściej występuje w postaci hialuronianu sodu. Głównym zadaniem tego związku w pielęgnacji jest wiązanie wody w naskórku, co bezpośrednio chroni cerę przed przesuszeniem i utratą elastyczności.
- Kwas hialuronowy posiada zdolność wiązania wody w ilości tysiąckrotnie przewyższającej jego masę.
- Wielkość cząsteczki decyduje o tym, czy preparat działa na powierzchni, czy wnika głębiej.
- Dla najlepszych efektów serum należy nakładać na wilgotną skórę i domykać kremem okluzyjnym.
Czym jest kwas hialuronowy i jak działa na skórę?
Pod względem budowy chemicznej kwas hialuronowy to polisacharyd należący do grupy glikozaminoglikanów. Jego cząsteczka składa się z powtarzających się jednostek dwucukrowych kwasu D-glukuronowego oraz N-acetyloglukozaminy, które łączą wiązania glikozydowe. Związek ten nie zawiera w swojej strukturze grup siarkowych. Występuje naturalnie niemal w całym ciele, pełniąc rolę biologicznego smaru, nośnika substancji odżywczych oraz tarczy neutralizującej wolne rodniki. Funkcja antyoksydacyjna chroni komórki przed stresem oksydacyjnym, sprzyjając utrzymaniu prawidłowej kondycji tkanek.
W głębszych strukturach kwas współtworzy wraz z kolagenem i elastyną sprężysty system podporowy oraz wypełnia przestrzenie międzykomórkowe. Dzięki temu wspiera jędrność i elastyczność skóry.
W skórze największe nagromadzenie tego glikozaminoglikanu przypada na warstwę kolczystą naskórka oraz skórę właściwą. Za jego wytwarzanie odpowiadają syntazy HAS1, HAS2 i HAS3, natomiast rozkład przeprowadzają enzymy HYAL1, HYAL2 i HYAL3. Czas półtrwania cząsteczki w tkance skórnej wynosi około 12 godzin. Z wiekiem naturalna produkcja systematycznie spada, co zwykle staje się zauważalne po 25. roku życia. Spadek ilości związku przyczynia się do utraty jędrności i powstawania zmarszczek.
Rodzaje kwasu hialuronowego: wielkość cząsteczki ma znaczenie
W formulacjach kosmetycznych stosowane są trzy główne formy tego surowca: hialuronian sodu, hydrolizowany kwas hialuronowy oraz acetylowany hialuronian sodu. Podział oparty na masie cząsteczkowej obejmuje:
- Wielkocząsteczkowy kwas hialuronowy (HMW) o masie cząsteczkowej w zakresie 1,0–1,8 MDa. Z powodu dużego rozmiaru nie wnika w głąb tkanek, lecz tworzy na powierzchni hydrofilowy film okluzyjny, który wygładza naskórek i fizycznie ogranicza transepidermalną ucieczkę wody.
- Małocząsteczkowy kwas hialuronowy (LMW). Posiada zdolność przenikania przez warstwę rogową do żywych warstw naskórka, gdzie wspiera długofalowe nawilżenie i procesy przeciwstarzeniowe.
- Ultramałocząsteczkowy kwas hialuronowy (ULMW). Dociera najgłębiej w obrębie naskórka, stymulując fibroblasty do wytwarzania nowych włókien białkowych. Cząsteczki fragmentaryczne o długości 20–40 monomerów łączą się z receptorami błonowymi CD44 i RHAMM, dając sygnał do intensywniejszej syntezy kolagenu oraz elastyny.
O efektywności gotowego kosmetyku nie przesądza wyłącznie wysokie stężenie procentowe. Równie istotne znaczenie mają masa cząsteczkowa użytych surowców, odpowiednie pH gotowej emulsji oraz obecność promotorów przenikania, które ułatwiają transport cząsteczek w głąb naskórka.
Jak stosować kwas hialuronowy w codziennej pielęgnacji?
Prawidłowe stosowanie kwasu hialuronowego w rutynie domowej wymaga aplikacji produktu na wilgotną skórę i domknięcia go warstwą okluzyjną. Pozwala to na uzyskanie efektu gładkiej i nawodnionej cery. Prawidłowa aplikacja krok po kroku wygląda następująco:
- Oczyść dokładnie skórę twarzy delikatnym preparatem myjącym.
- Nałóż serum z kwasem hialuronowym, delikatnie wklepując kilka kropel w zwilżoną cerę.
- Odczekaj chwilę, aż produkt równomiernie się wchłonie w naskórek.
- Nałóż krem okluzyjny, który uszczelni barierę hydrolipidową i zamknie wilgoć wewnątrz tkanek.
Kwas hialuronowy zimą – dlaczego wtedy musisz uważać?
Kwas hialuronowy zimą wymaga odpowiedniego zabezpieczenia, szczególnie w suchych i ogrzewanych pomieszczeniach. Jako humektant związek ten przyciąga i zatrzymuje wodę z najbliższego otoczenia. Gdy wilgotność powietrza jest optymalna, może pobierać cząsteczki wody z otoczenia i transportować je do naskórka.
W sezonie grzewczym wilgotność w pomieszczeniach spada, dlatego serum warto domknąć warstwą okluzyjną. W chłodnych miesiącach można wybierać preparaty zawierające różne wielkości cząsteczek. Wariant wielkocząsteczkowy tworzy na powierzchni film okluzyjny, który fizycznie ogranicza ucieczkę wody z naskórka i chroni go przed wpływem suchego powietrza.
Kwas hialuronowy z czym łączyć, a czego unikać?
Kwas hialuronowy z czym łączyć? To jeden z najlepiej tolerowanych składników i pasuje do większości rutyn. Dobrze sprawdza się w zestawieniu z:
- Witaminą C – rano wzmacnia ochronę antyoksydacyjną i rozjaśnia cerę, a kwas hialuronowy łagodzi uczucie ściągnięcia.
- Niacynamidem, ceramidami i pantenolem – razem wspierają barierę ochronną skóry i ograniczają utratę wody. Przy retinolu i kwasach złuszczających kwas hialuronowy pomaga złagodzić przesuszenie; same kwasy i retinol warto wprowadzać ostrożnie i nie nakładać ich jednocześnie.
Kwas hialuronowy w medycynie i suplementacji
Zdolności regeneracyjne i higroskopijne tej substancji są wykorzystywane w procedurach medycznych. Okuliści stosują ją w kroplach, które nawilżają rogówkę i łagodzą podrażnienia u osób z zespołem suchego oka. Kwas występuje także naturalnie w ciele szklistym, gdzie pomaga utrzymać kształt oka. Przyspiesza ponadto gojenie ran i oparzeń. Stymuluje procesy naprawcze, utrzymuje wilgoć w miejscu uszkodzenia oraz może zmniejszać miejscowy dyskomfort i stan zapalny. W gastroenterologii może wspomagać łagodzenie uszkodzeń błony śluzowej przełyku wywołanych zarzucaniem kwasu żołądkowego w chorobie refluksowej.
W ortopedii i reumatologii kwas stanowi główny składnik mazi stawowej, pełniąc funkcję amortyzatora oraz smaru chroniącego chrząstki przed mechanicznym ścieraniem. Zabieg wiskosuplementacji polega na iniekcji preparatu bezpośrednio do jamy stawowej pod kontrolą USG. Zabieg może zmniejszać ból i sztywność oraz poprawiać ruchomość stawu; o jego zasadności decyduje lekarz.
Kwas hialuronowy jest też dostępny w suplementach diety. Badania nad jego wpływem na nawilżenie skóry są obiecujące, ale niewielkie, dlatego suplementację najlepiej skonsultować z lekarzem lub farmaceutą, zwłaszcza przy przyjmowaniu leków.
W medycynie estetycznej stosuje się usieciowane wypełniacze tkankowe oraz nieusieciowane stymulatory. Podanie usieciowanego preparatu w celu wypełnienia zmarszczek lub modelowania tkanek trwa zazwyczaj od 30 do 60 minut. Rezultaty utrzymują się – w zależności od preparatu – od kilku do 24 miesięcy.
Najczęstsze pytania
Ile kwasu hialuronowego ma człowiek?
U dorosłej osoby ważącej około 70 kg całkowita ilość tego związku wynosi mniej więcej 15 gramów. Około połowa znajduje się w skórze.
Czy kwas hialuronowy regeneruje chrząstkę?
Iniekcje mogą zmniejszać ból i poprawiać ruchomość stawów, ale nie odbudowują chrząstki. Brakuje dowodów na jej regenerację za pomocą kwasu hialuronowego.
Gdzie naturalnie występuje kwas hialuronowy?
Znajdziemy go w tkankach łącznych, przede wszystkim w skórze, stawach i gałce ocznej. Występuje także w osoczu, surowicy krwi oraz moczu.
Co wspiera naturalną produkcję kwasu w organizmie?
Do naturalnej syntezy potrzebne są magnez i cynk. Ważną rolę odgrywa również witamina C.
