Są chwile, które pachną latami: gdy do małego pokoju wchodzi Elżbieta II, a powietrze wypełnia zapach jej unikatowych perfum. Właśnie tak swoje spotkanie z królową, wyjątkowy prezent i krótką rozmowę z Elżbietą II wspominał Stanisław Soyka, do tych wspomnień wracając w wywiadach po latach. Jak zareagowała królowa i jakie słowa usłyszał artysta?
Spotkanie Stanisława Soyki z Elżbietą II. Gdzie i kiedy do niego doszło?
Najpierw była cisza, małe pomieszczenie i spojrzenia skierowane w jedno miejsce, a potem ten niepodrabialny zapach. W połowie lat 90., podczas kameralnego przyjęcia przygotowanego przez brytyjską instytucję kulturalną, Stanisław Soyka znalazł się kilka kroków od Elżbiety II. Wspomina, że uwagę wszystkich wypełniły perfumy królowej Elżbiety II, tworzące subtelną aurę. To scena jak z filmu, ale wydarzyła się naprawdę.
Artysta opowiadał, że nie było huku fleszy ani nadęcia, tylko skupienie i spokój. Monarchini weszła, zatrzymała się i jakby w jednej chwili zamieniła gwar w miękki szmer. To detal, który prowadzi go pamięcią natychmiast do tamtej chwili. A to dopiero początek — za chwilę dojdzie do krótkiej rozmowy.
W wywiadzie tak opisał tamten zmysłowy moment:
Zaproszono również mnie, no i to było piękne spotkanie. […] Co było dla mnie niesamowite i co zapamiętałem mocno, to, że kiedy pojawiła się w tym niedużym pomieszczeniu, rozniósł się nieprawdopodobnie unikalny, fascynujący zapach. Po czasie dowiedziałem się, że królowa angielska ma te perfumy robione tylko dla siebie. Tylko dla niej jedynej.
Prezent dla królowej. Co i dlaczego wręczył jej Stanisław Soyka?
Co wręczyć królowej, która widziała już wszystko? Stanisław Soyka postawił na coś osobistego i zarazem symbolicznego. Ofiarował Elżbiecie II płytę z muzyką do tekstów Szekspira — swoją kompozytorską odpowiedź na kanon literatury. To nie był gadżet, tylko mała opowieść zapisana dźwiękiem.
Ten wybór miał w sobie elegancki sens. Brytyjskie dziedzictwo literackie spotkało się z polską wrażliwością i rzemiosłem muzycznym. Płyta z Szekspirem stała się mostem między literaturą a muzyką, a także dyskretnym ukłonem w stronę tradycji. To był wyjątkowy prezent, który mówił więcej niż długie przemowy.
Dwie minuty, które wryły się w pamięć. Jak brzmiała rozmowa z Elżbietą II
Gdy Elżbieta II wzięła płytę do rąk, zaczęła się krótka wymiana zdań. Monarchini od razu dotknęła sedna, z wyczuciem pytając o trud kompozytora mierzącego się ze starym językiem. Stanisław Soyka nie mówił o kłopocie, tylko o radości tworzenia. Był to krótki dialog, ale pełen treści.
To musi być trudne, pisać do tekstów Szekspira muzykę. Bo to stary język.
To była przyjemność i bardzo ciekawa przygoda.
Padła też konstatacja, która brzmiała jak elegancka ciekawostka z królewskiej biblioteki, a artysta odpowiedział na nią z uśmiechem. W tych kilku frazach zmieściła się i wiedza, i życzliwość. To była rozmowa, która płynęła naturalnym rytmem.
Z tego, co wiem, to 150 kompozytorów w XX wieku napisało muzykę do sonetów.
No, czyli jestem jednym z nich.
Trwało to raptem dwie minuty, z przerwami na łyki kawy, ale wszystko układało się w ładny, spokojny takt — jak miniatura kameralna grana z uwagą.
Detale, które robią różnicę u boku Elżbiety II: zapach, gesty, prostota
Stanisław Soyka zapamiętał nie tylko słowa, ale i „mikrochoreografię” królowej. Skromność zamiast dystansu, prostolinijność zamiast pozowania, uważność zamiast pośpiechu. Ta matczyna dobroć, o której mówi, sprawiła, że spotkanie miało ciepło prywatnej rozmowy, nie dworski chłód.
To, co mnie też niezwykle uderzyło, to skromność tej pani. Jej taka prostolinijność. Pomyślałem sobie, że to jest właśnie miara wielkości. Ta jej postawa, jej taka matczyna dobroć.
